Frank van Dam, Carola de Groot, Femke Verwest

Krimp en ruimte
Bevolkingsafname, ruimtelijke gevolgen en beleid

Vormgeving: Typography Interiority & Other Serious Matters, paperback met grote flap, 214 pagina's, 17 x 24 cm
Tekst in Nederlands, ISBN 90-5662-527-6 / 978-90-5662-527-6 Prijs: € 22,50

NAi Uitgevers i.s.m. het Ruimtelijk Planbureau, Den Haag

Steeds meer gemeenten krijgen de komende decennia te maken met een afnemend aantal inwoners. In tegenstelling tot wat soms wordt gedacht, heeft deze afname slechts een beperkte invloed op ruimtelijke ontwikkelingen. Enerzijds is bevolkingskrimp niet de oorzaak van tal van problemen, zoals een teruglopend voorzieningenniveau. Anderzijds is bevolkingskrimp ook geen oplossing voor ruimtelijke problemen als files of milieuvervuiling. Het zijn andere factoren, zoals de ontwikkeling van de welvaart en veranderingen in het gedrag van burgers en bedrijven, die een veel grotere invloed hebben op de ruimtelijke ontwikkeling.

Dit is de belangrijkste conclusie uit de RPB-studie 'Krimp en ruimte. Bevolkingsafname, ruimtelijke gevolgen en beleid'. In de studie is onderzocht in welke mate ruimtelijke ontwikkelingen worden bepaald door demografische ontwikkelingen. De onderzoekers concluderen dat de fixatie op dalende bevolkingsaantallen, zowel in de publieke discussie over demografische krimp als in het beleid, zinloos is. Vooral de daling van het aantal huishoudens heeft ruimtelijke consequenties en dan met name voor de woningmarkt. Deze daling blijft de komende twintig jaar echter zeer gering en beperkt zich tot een paar regio's in met name Limburg en Zeeland, zo blijkt uit de eveneens op 29 november verschenen 'Regionale huishoudensprognose 2005-2025' van het RPB en het CBS. In gemeenten waar krimp van het aantal huishoudens plaatsvindt, kunnen zich zonder adequate reactie van de overheid leegstand van woningen en een afnemende kwaliteit van de leefomgeving in bepaalde wijken voordoen. Tegelijkertijd biedt krimp van het aantal huishoudens echter ook kansen voor herstructurering van deze wijken.

In de nabije toekomst zullen steeds meer regio's en gemeenten te maken krijgen met teruglopende aantallen inwoners en huishoudens. Sommige regio's, zoals Zuid-Limburg, Zeeuws Vlaanderen en Noordoost-Groningen, worden nu al gekenmerkt door een afnemend inwoners- en huishoudensaantal. De krimp van het aantal huishoudens zal zich ook de komende twintig jaar vooral in deze regio's voordoen.
Demografische krimp is echter geenszins een nieuw verschijnsel. Ook in het verleden zijn regio's en gemeenten geconfronteerd met een teruglopend inwonersaantal. De afgelopen dertig jaar was dit bijvoorbeeld het geval in Rotterdam, Haarlem en in Hilversum. In vergelijking met het buitenland is de aanstaande krimp in Nederland bovendien bescheiden, zo niet te verwaarlozen.