Ed Dammers, Hanna Lára Palsdottir, Lia van den Broek, Wiebke Klemm, Alexandra Tisma, Like Bijlsma

Particulier opdrachtgeverschap in de woningbouw

Vormgeving: Typography Interiority & Other Serious Matters / paperback met grote flap / 166 pagina's / 17 x 24 cm
Tekst in Nederlands / ISBN 978-90-5662-528-3 / € 22,50

NAi Uitgevers i.s.m. het Ruimtelijk Planbureau, Den Haag

Steeds meer mensen willen hun eigen huis volgens hun eigen woonwensen laten bouwen, ook in de stedelijke gebieden. Om in die behoefte te voorzien en tegelijkertijd het in een gemeente benodigde aantal woningen te realiseren, moet de gemeente zich actiever voor particulier opdrachtgeverschap inzetten dan tot nu toe het geval is.
De gemeente geeft dan in één keer alle kavels voor eigenbouw uit. De kaveleigenaren zijn verantwoordelijk voor de bouw van hun woning en starten gelijktijdig het bouwproces. Om een kakofonie aan bouwstijlen binnen een buurt te voorkomen, voert de gemeente nadrukkelijk de stedenbouwkundige en architectonische regie.
Tot deze bevindingen komt het Ruimtelijk Planbureau in zijn studie 'Particulier opdrachtgeverschap in de woningbouw'.

Er is momenteel veel vraag naar particulier opdrachtgeverschap. Niet alleen in de landelijke maar ook in de stedelijke gebieden bestaat veel behoefte aan kavels waarop burgers een woning volgens hun eigen woonwensen kunnen realiseren. Het aandeel woningen dat in particulier opdrachtgeverschap is gebouwd, blijft echter achter bij die behoefte, vooral in de Randstad. Bovendien staan de resultaten soms ter discussie: de samenhang tussen de woningen binnen een buurt ontbreekt vaak.
Deze ontwikkelingen waren aanleiding voor het Ruimtelijk Planbureau om te onderzoeken wat particulier opdrachtgeverschap precies inhoudt, wat de verschijningsvormen zijn en welke stedenbouwkundige aanpak het meest geschikt is om zowel de gewenste kwantiteit als kwaliteit van particulier opdrachtgeverschap te realiseren.

Particulier opdrachtgeverschap onderscheidt zich van de grootschalige, projectmatige woningbouw doordat de burger zowel opdrachtgever voor als gebruiker van de woning is. Op deze manier heeft hij meer mogelijkheden om zijn eigen woonwensen te realiseren. Hij bepaalt bijvoorbeeld zelf met welke partijen hij zijn woning wil bouwen en heeft ook meer zeggenschap over het woningtype en de architectuurstijl.
Bij deze vorm van woningbouw bestaat een spanningsveld tussen het vervullen van de individuele woonwensen op de eigen kavel en het waarborgen van een samenhangend beeld van de woonomgeving. Dit vraagt een zorgvuldige afstemming tussen de stedenbouwkundige en architectonische regie. Deze afstemming is het belangrijkste onderdeel van de planvorming voor particulier opdrachtgeverschap. Hiermee kan bovendien een kakofonie aan bouwstijlen worden voorkomen. Het sterke verband tussen de openbare ruimte, de bebouwing en de regie mag gedurende het hele proces niet uit het oog worden verloren. Hier ligt een belangrijke rol voor de gemeente.
De gemeentelijke regie hoeft niet alleen via regels te verlopen. Een stedenbouwkundige regie via de vormgeving van de openbare ruimte en een architectonische regie via supervisie zijn ook denkbaar. Zo zou een coördinerend architect de particulieren kunnen adviseren over de samenhang tussen de woningen in de buurt.